<<Scroll down for English>>
Elio (1990) groeide op als Jehovah’s Getuige en ontvluchtte als zestienjarige het geloof. Omdat hij veel vragen kreeg over zijn eigen genderidentiteit, besloot hij van dat thema zijn werk te maken.
“Ik was zestien en vrijgebroken.”
In één korte zin vangt Elio Heres het jaar waarin alles voor hem kantelde. “Ik wilde ontdekken. De wereld, mijn seksualiteit, seks. Dat kon thuis niet. Toen ik nog in het geloof zat, was de toekomst een zwart gat.”
Elio woont al jaren in Amsterdam, maar groeide op in Emmeloord, Purmerend en Hoorn als Jehovah’s Getuige. Zijn jeugd in een strenggelovig gezin is mijlenver verwijderd van zijn huidige leven. Elio is een bekend gezicht in de Amsterdamse queer scene, zes jaar getrouwd met zijn man Maikel en al veel langer comfortabel met wie hij is - ook al kreeg hij geregeld te horen dat hij zo niet mocht zijn. “Ik wilde gewoon heel graag bij mijn ouders weg. Ik wist dat ik daar nooit mezelf zou kunnen zijn. En juist dat ik zo vaak verhuisd ben, maakte dat ik weinig vriendschappen kon opbouwen.”
Elio werkt als orthopedagoog en consulent seksuele gezondheid en geeft daarnaast trainingen op het gebied van seksuele en genderdiversiteit, bijvoorbeeld op middelbare scholen en bij bedrijven. Hiervoor genoot hij bekendheid als vlogger en was hij een graag geziene verschijning in het Amsterdamse nachtleven; zowel online als offline staat hij bekend om zijn liefde voor mode en extravagante outfits. Hij peinst er niet over zich op dat vlak in te houden wanneer hij voor een training naar een conservatiever deel van Nederland moet. “Júíst niet. Mijn kledingkeuze levert gesprekken op. Ik doe er eerder een schepje bovenop dan dat ik het terugschroef. Ik sta daar om een gesprek te voeren over genderdiversiteit, laat ik dan ook maar een jurk aantrekken.”
Hij besloot zijn werk te maken van gender en seksualiteit omdat hij, zeker als begintwintiger, zelf veel vragen erover kreeg. “Schaamteloze vragen als ‘Ben je een man of een vrouw?’ of ‘Ben je trans?’. Wanneer ik zei dat ik het een stomme vraag vond, reageerden mensen vaak defensief: dat ik lang haar had en een vrouwelijk uiterlijk, dus mochten ze dat volgens henzelf gewoon vragen.”
“Voor mij was het altijd duidelijk: ik identificeer me als man, maar niet met wat volgens de maatschappij bij mannelijkheid komt kijken. Geen roze dragen, niet huilen. Het zijn allemaal sociale constructen: vroeger was het normaal dat jongensbaby’s jurkjes droegen.”
Hij vervolgt: “Naast mijn studie werkte ik vroeger bij Albert Heijn. Daar had ik collega’s die van mening waren dat ik gay was geworden door de media. Ik kon daar prima met hen over in gesprek, maar zij bleven bij hun standpunt: ‘Je wordt heteroseksueel geboren en gay gemaakt’. Dat ik juist ben grootgebracht in een streng-religieuze omgeving deed daar voor hen niets aan af.”
Vieze blikken
Tegenwoordig krijgt Elio meer complimenten dan negatieve blikken of opmerkingen, zegt hij. “Ik heb het gevoel dat er nu meer mensen dan toen zijn die een andere genderexpressie dan de primaire hanteren. Ik merk dat ik minder opval op straat.”
Dat neemt niet weg dat hij nare ervaringen heeft gehad. Laatst nog, vertelt hij, toen hij met een vriend lachend over straat liep en een groepje jongens uit het oosten van het land tegen hen riep dat ze normaal moesten doen. Of de keer dat hij onderweg naar een fotoshoot werd belaagd door een groep jongeren. “Ik droeg hoge hakken en een legging met daarover een trui. Een groepje in een geparkeerde auto begon me uit te schelden. Eén van hen schreeuwde naar iemand anders dat die mij moest slaan.”
“Ik was natuurlijk heel bang”, zegt hij. “Voordat het uit de hand liep, ben ik gauw naar een car to go gelopen en weggereden. De weken erna keek ik veel meer om me heen op straat dan normaal. Normaliter ben ik daar niet mee bezig. Onlangs was ik met Maikel op vakantie in Dubai. Hij zei dat mensen daar vies naar ons keken. Ik zag dat niet eens. Vroeger registreerde ik dat meer dan nu. Al kan dat ook komen doordat ik vorig jaar een herseninfarct heb gehad. Ik ben daar minder scherp en bovendien emotielozer van geworden. De oorzaak van het infarct is gelukkig gevonden: een klein gaatje in mijn hart. Door middel van een operatie is dat recentelijk dichtgemaakt. Ik ben nog niet de oude, maar hoop dat ik uiteindelijk weer honderd procent herstel.”
“Mijn man vindt me leuk zoals ik ben, met al mijn maniertjes”
Maikel en hij kennen elkaar nu twintig jaar. Het eerste contact werd gelegd op chatsite Gay.nl. Toen Elio uit huis vluchtte en tijdelijk werd ondergebracht in een kindertehuis dichtbij het Waterlooplein, kwam Maikel hem opzoeken. In 2006 beleefden ze een zomerliefde. Een tijdlang verwaterde het contact en kregen ze beiden een andere partner, maar sinds zestien jaar vormen ze officieel een koppel. “Bij Maikel heb ik altijd mezelf kunnen zijn. Ik heb nooit het gevoel gehad dat ik iets anders moest doen. Hij vindt me leuk zoals ik ben, met al mijn maniertjes.”
Thuis was dat anders. Dat had Elio als jongetje al door. “Soms bond ik een dekbed om mijn middel en speelde ik dat ik de koningin was, of stond ik op de hakjes van mijn zus te zingen voor de spiegel. Als mijn vader dan binnenkwam, keek hij me vies aan. In mijn tienerjaren werd het zwaarder. Mijn vader vond een keer gay porno op de familiecomputer. Die stond in de keuken, privacy was er niet in ons gezin. Door porno te kijken had ik het huis ‘onrein gemaakt’, zeiden mijn ouders. Ze zetten me op de bank neer en onderrichten me met bijbelteksten om te voorkomen dat ik nog een keer zoiets zou doen. Homo mocht je wel zijn, maar je mocht het niet praktiseren. En seks buiten het huwelijk was uit den boze.”
Het was op meer vlakken beklemmend dan enkel zijn seksualiteit. “Ik mocht niks. Geen vrienden buiten het geloof hebben, niet bij anderen logeren, niet uitgaan. Thuis ontplofte het na een tijdje. Ik werd verstikt.”
Zegen van God
Een tijdje probeerde hij mee te gaan in wat er van hem verwacht werd. “Op mijn zestiende liet ik me dopen: als Jehovah’s Getuige doe je dat op een leeftijd waarop je er zelf voor kunt kiezen, al is het de vraag in hoeverre je dat écht kunt als puber. Ik had gehoopt dat God me, als ik gedoopt zou zijn, hetero zou maken. Ik dacht: ik doe nu wat God wil en dan ontvang ik zijn zegen. Toen dat niet gebeurde, dacht ik: dan moet ik de rest van mijn leven alleen blijven. Dat vond ik niet eerlijk.”
Twee weken later besloot hij het huis te ontvluchten. Na een verblijf bij een vriend die hij online had ontmoet en in het tehuis in Amsterdam moest hij tijdelijk terug naar zijn ouderlijk huis. Het tehuis kon hem niet langer opvangen en ging samen met Elio’s ouders en jeugdzorg om tafel. “Mijn ouders zeiden in dat gesprek iets in de trant van: ‘Je mag jezelf zijn.’ Ik dacht dat dat betekende: mogen daten, seks mogen hebben. Maar zo hadden zij het niet bedoeld.”
“Ik fietste over de grachten en dacht: dit is m’n nieuwe leven!”
Na enkele maanden vertrok hij opnieuw, ditmaal met instemming van zijn ouders. “Ze waren er via mijn neef achtergekomen dat ik met een jongen had gezoend, die had mij betrapt. Ik verbleef een tijdje in een pleeggezin. Dat was niet geweldig, maar het tehuis in Amsterdam had ik juist héérlijk gevonden. Ik fietste over de grachten en dacht: dit is m’n nieuwe leven! Dat ik na een week weg moest, viel rauw op mijn dak. Gelukkig woonde ik een paar jaar later opnieuw in Amsterdam.”
“Soms denk ik: was ik maar tot mijn achttiende thuis blijven wonen. Dan had ik zoals elke student op kamers kunnen gaan, een normaal pad kunnen bewandelen. Misschien hadden mijn ouders en ik dan nog contact gehad - al weet ik niet of ik dat zelf had gewild. Ik heb me laten uitsluiten uit het geloof. Dat is voor hen onoverkomelijk. Hoewel… mijn tante heeft het geloof ook verlaten en haar spreken ze nog wel. Bij mij speelt er nog iets mee. Mijn homoseksualiteit. Die maakt het voor hen extra erg.”
Niet tegen religie
In het begin hadden zijn ouders en hij nog weleens contact, de laatste keer dat ze elkaar spraken was in 2012. “Mijn moeder zei dat ze blij was dat ik studeerde en niet aan de drugs zat: dat beeld had ze bij wat het betekende om gay te zijn in Amsterdam.”
Niet veel later stuurde zijn vader hem een mail met verwijten: “Dat het mijn schuld was dat mijn moeder ongelukkig was. Daarop heb ik een brief geschreven waarin ik uitleg wat er allemaal gebeurd is in mijn leven en hoe zich dat verhoudt tot mijn relatie met hen. Ik sloot af met: ‘Ieder kind heeft onvoorwaardelijke liefde van de ouders nodig.’ Ik had gehoopt dat die brief hun geloof aan het wankelen bracht, maar ze stuurden hem terug met passages gemarkeerd: dingen waar ze het wel mee eens waren groen, dingen waar ze het niet mee eens waren geel. Ze hadden van die zin alleen ‘onvoorwaardelijk’ niet in het groen. Voor mij was het toen helder: aan hun liefde zit een grens.”
“In het begin had ik het er moeilijk mee”, zegt hij. “Nu denk ik: whatever. Ik heb me er meer voor afgesloten. Ik heb mijn ouders niet nodig. Wat ik nodig heb, zijn ouders met wie ik kan praten.”
Er kloppen geregeld queer personen bij Elio aan voor tips of adviezen, maar dat zijn zelden mensen uit religieuze gemeenschappen. Jammer, vindt hij. “Ik zou het heel mooi vinden om andere mensen daarin te kunnen helpen. Ik ben absoluut niet tegen het geloof. Geloof kan mensen helpen om antwoorden op vragen te vinden. Maar ik zou graag willen zien dat mensen een weloverwogen keuze maken, voor zichzelf, en niet blind gebaseerd op hun god.”
<<English interview>>
Elio (1990) grew up as a Jehovah’s Witness and escaped the faith as a sixteen-year-old. Because he was often asked questions about his own gender identity, he decided to turn that theme into his profession.
“I was sixteen and had broken free.”
In one short sentence, Elio Heres captures the year everything flipped upside down for him. “I wanted to explore: The world, my sexuality, sex. That wasn't possible at home. When I was still in the faith, the future felt like a black hole.”
Elio has been living in Amsterdam for years, but grew up as a Jehovah’s Witness in Emmeloord, Purmerend, and Hoorn. His youth in a strictly religious family is a world away from his current life. Elio is a well-known face in the Amsterdam queer scene, has been married to his husband Maikel for six years, and has been comfortable with who he is for much longer than that - even though he was regularly told he wasn't allowed to be this way. “I just really wanted to get away from my parents. I knew I would never be able to be myself there. And because we moved so often, it was hard to build lasting friendships.”
Elio works as an educational psychologist and sexual health consultant, and also provides training on sexual and gender diversity, for example at high schools and in companies. Before this, he gained recognition as a vlogger and was a familiar presence in Amsterdam’s nightlife; both online and offline, he is known for his love of fashion and extravagant outfits. He wouldn't consider holding back in that regard when traveling to a more conservative part of the Netherlands for a training session. “Quite the opposite. My choice of clothing sparks conversations. I'm more likely to dial it up a notch than tone it down. I am there to have a dialogue about gender diversity, so why not wear a dress?”
He decided to make gender and sexuality his career because, especially in his early twenties, he received a lot of questions about it himself. “Shameless questions like ‘Are you a man or a woman?’ or ‘Are you trans?’. When I told them I thought it was a stupid question, people often reacted defensively, arguing that since I had long hair and a feminine appearance, they had every right to ask.”
“For me, it was always clear: I identify as a man, but not with traditional notions of masculinity. No wearing pink, no crying. These are all social constructs; back in the day, it was completely normal for baby boys to wear dresses.”
He continues: “Alongside my studies, I used to work at the supermarket Albert Heijn. I had colleagues there who believed I had become gay because of the media. I could have perfectly fine conversations with them about it, but they stuck to their stance: ‘You are born heterosexual and made gay.’ The fact that I was actually raised in a strict religious environment didn't change their minds at all.”
Dirty looks
Nowadays, Elio receives more compliments than negative glances or remarks, he says. “I feel like there are more people now than back then who embrace a gender expression that differs from the binary norm. I notice that I stand out less on the street.”
That doesn’t mean he hasn’t had bad experiences. Just recently, he shares, while he and a friend were walking down the street laughing, a group of guys from the eastern part of the country shouted at them to 'act normal.' Or the time he was harassed by a group of youths on his way to a photoshoot. “I was wearing high heels and leggings with a sweater over them. A group in a parked car started shouting slurs at me. One of them yelled at someone else to hit me.”
“Naturally, I was terrified,” he says. “Before things could escalate, I quickly ran to a car-to-go and drove away. For the weeks that followed, I looked over my shoulder on the street much more than usual. Normally, I don't give it a thought. Recently, I was on vacation in Dubai with Maikel. He told me that people were giving us dirty looks. I didn't even notice. I used to register those things more than I do now. Though that might also be because I suffered a stroke last year. It has left me less sharp and also less emotional. Fortunately, the cause of the stroke was found: a small hole in my heart. It was recently closed through surgery. I am not my old self yet, but I hope to eventually make a one hundred percent recovery.”
“My husband likes me just the way I am, with all my quirks”
Maikel and he have known each other for twenty years now. Their first contact was made on the chat site Gay.nl. When Elio ran away from home and was temporarily placed in a children’s home near Waterlooplein, Maikel came to visit him. In 2006, they shared a summer romance. For a while, they drifted apart and both had other partners, but they have officially been a couple for sixteen years. “With Maikel, I have always been able to be myself. I have never felt like I needed to act differently. He likes me just the way I am, with all my quirks.”
At home, it was different. Elio realized that even as a young boy. “Sometimes I would tie a blanket around my waist and pretend to be the queen, or I would stand in front of the mirror singing in my sister's high heels. If my father walked in, he would give me a look of disgust. Things got harder during my teenage years. My father once found gay porn on the family computer. It was located in the kitchen; there was no privacy in our household. By watching porn, my parents said I had made the house ‘unclean’” They sat me down on the couch and lectured me with biblical scriptures to try to prevent me from ever doing something like that again. You were allowed to be gay, but you weren't allowed to practice it. And sex outside of marriage was strictly forbidden.”
It was suffocating in more ways than just his sexuality. “I wasn't allowed to do anything. No friends outside the faith, no sleepovers, no going out. After a while, things exploded at home. I was suffocated.”
God’s blessing
For a while, he tried to conform to what was expected of him. “At sixteen, I got baptized. As a Jehovah’s Witness, you do that at an age where you can choose it yourself, although it's debatable how much of a choice you really have as a teenager. I had hoped that if I got baptized, God would make me straight. I thought: I am doing what God wants now, so I will receive his blessing. When that didn't happen, I thought: then I will have to spend the rest of my life alone. I didn't think that was fair.”
Two weeks later, he decided to flee the house. After staying with a friend he met online and a stint at the children’s home in Amsterdam, he temporarily had to return to his parents. The shelter could no longer accommodate him and sat down for a meeting with Elio’s parents and youth care. “During that conversation, my parents said something along the lines of: ‘You are allowed to be yourself.’ I thought that meant being allowed to date, to have sex. But that wasn’t how they meant it.”
“I was cycling on the canals and thought: this is my new life!”
After a few months, he left again, this time with his parents' consent. “They had found out through my cousin that I had kissed a boy; he had caught me in the act. I stayed with a foster family for a while. That wasn't great, but I had absolutely loved the shelter in Amsterdam. I was cycling on the canals and thought: this is my new life! Having to leave after a week came as a punch in the gut. Fortunately, a couple of years later, I was living in Amsterdam again.”
“Sometimes I think: I wish I had just stayed at home until I turned eighteen. Then I could have moved into student housing like any other student and followed a normal path. Maybe my parents and I would still be in touch then - though I don't know if I would have wanted that myself. I chose to disassociate from the faith. For them, that is insurmountable. Although... my aunt also left the faith, and they still speak to her. In my case, there's an extra layer. My homosexuality. That makes it worse for them.”
Not against religion
In the beginning, his parents and he still had occasional contact; the last time they spoke was in 2012. “My mother said she was glad I was studying and wasn't doing drugs: that was the image she had of what it meant to be gay in Amsterdam.”
Not long after, his father sent him an email filled with accusations: “That it was my fault my mother was unhappy. In response, I wrote a letter explaining everything that had happened in my life and how that related to my relationship with them. I concluded with: ‘Every child needs unconditional love from their parents.’ I had hoped that letter would shake their faith, but they sent it back with passages highlighted: things they agreed with in green, things they disagreed with in yellow. Of that final sentence, only the word 'unconditional' was not highlighted in green. For me, it was clear then: their love has a limit.”
“In the beginning, I struggled with it,” he says. “Now I think: whatever. I've distanced myself from it. I don’t need my parents. What I need are parents I can actually talk to.”
Queer individuals regularly approach Elio for tips or advice, but they are rarely people from religious communities. He thinks that's a shame. “I would love to be able to help other people with that. I am absolutely not against religion. Faith can help people find answers to questions. But I would like to see people make a well-considered choice, for themselves, and not blindly based on their god.”